kalkulatory podatkowe, kalkulator VAT, kalkulator płac, kilometrówka, ryczałt samochodowy
lupa
A A A

Gazeta Podatkowa nr 74 (1740) z dnia 14.09.2020

Koszty niewykorzystanych zdolności produkcyjnych

Koszt wytworzenia produktu obejmuje koszty bezpośrednie oraz uzasadnioną część kosztów pośrednio związanych z wytworzeniem tego produktu. Przy czym koszty pośrednio związane z produkcją uwzględniane w koszcie wytworzenia to zmienne pośrednie koszty produkcji oraz ta część stałych pośrednich kosztów produkcji, która odpowiada poziomowi tych kosztów przy normalnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych. W praktyce ustalenie normalnych zdolności produkcyjnych przysparza jednostkom dużych problemów.

Koszt wytworzenia produktu

Zgodnie z definicją zawartą w art. 28 ust. 3 ustawy o rachunkowości, koszt wytworzenia produktu obejmuje:

  • koszty pozostające w bezpośrednim związku z danym produktem - tu: wartość zużytych materiałów bezpośrednich, koszty pozyskania i przetworzenia związane bezpośrednio z produkcją i inne koszty poniesione w związku z doprowadzeniem produktu do postaci i miejsca, w jakich się znajduje w dniu wyceny,
     
  • uzasadnioną część kosztów pośrednio związanych z wytworzeniem tego produktu - tu: zmienne pośrednie koszty produkcji oraz ta część stałych, pośrednich kosztów produkcji, która odpowiada poziomowi tych kosztów przy normalnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych.

Do kosztów wytworzenia produktu nie zalicza się kosztów:

1) będących konsekwencją niewykorzystanych zdolności produkcyjnych i strat produkcyjnych,

2) ogólnego zarządu, które nie są związane z doprowadzaniem produktu do postaci i miejsca, w jakich się znajduje na dzień wyceny,

3) magazynowania wyrobów gotowych i półproduktów, chyba że poniesienie tych kosztów jest niezbędne w procesie produkcji,

4) kosztów sprzedaży produktów.

Koszty wymienione w pkt 1-4 wpływają na wynik finansowy okresu sprawozdawczego, w którym zostały poniesione.

Ustalenie zdolności produkcyjnych

Temat m.in. ustalania zdolności produkcyjnych został omówiony w Krajowym Standardzie Rachunkowości nr 13 "Koszt wytworzenia jako podstawa wyceny produktów" (Dz. Urz. Min. Fin. z 2019 r. poz. 60). W myśl tego Standardu, zdolność produkcyjna to wielkość produkcji możliwa do wytworzenia w jednostce czasu (miesiącu, kwartale, roku, przy pracy na jedną, dwie, trzy zmiany) za pomocą posiadanego przez przedsiębiorstwo potencjału wytwórczego (maszyn i urządzeń - ich liczby, rodzaju, wydajności, stopnia zużycia oraz efektywnych warunków techniczno-organizacyjnych produkcji takich jak: technologia produkcji, kwalifikacje, doświadczenie i wiedza pracowników, jakość, pracochłonność i złożoność produkowanych wyrobów). Zdolności produkcyjne, którymi dysponuje przedsiębiorstwo w danym okresie, mogą być wyrażane (mierzone) - zależnie od charakteru i struktury produkcji oraz rodzaju wytwarzanych produktów:

  • liczbą/ilością wytwarzanych produktów (tony, hektolitry, sztuki, metry kwadratowe, metry bieżące, komplety itd.),
     
  • liczbą godzin pracy pracowników (roboczogodziny), godzin pracy maszyn i urządzeń (maszynogodziny),
     
  • innymi wielkościami odzwierciedlającymi wykorzystanie zasobów w przedsiębiorstwie (metry kwadratowe powierzchni produkcyjnych, metry sześcienne kubatury pomieszczeń).

Zdolność produkcyjną ustala się w postaci norm zakładających określony stopień wykorzystania potencjału wytwórczego przedsiębiorstwa, niezależnie od tego, czy normy te są w danym okresie osiągane przez przedsiębiorstwo, czy nie. Normalne zdolności produkcyjne to uzyskiwana przeciętnie, zgodnie z oczekiwanymi, w typowych warunkach, wielkość produkcji w danym okresie. Przy określaniu normalnych zdolności produkcyjnych uwzględnienia wymagają czynniki ograniczające możliwość pełnego wykorzystania teoretycznej zdolności produkcyjnej maszyn i urządzeń z uwagi na:

  • liczbę dni pracy w okresie oraz system pracy (ruch ciągły, jedna, dwie, trzy zmiany),
     
  • liczbę dni urlopów i absencji chorobowej,
     
  • czas przeprowadzania planowanych konserwacji, remontów i ulepszeń,
     
  • sieci powiązań maszyn i urządzeń w zespoły, linie lub ciągi technologiczne, mające wpływ na wykorzystanie zdolności produkcyjnych (zdolności produkcyjne poszczególnych współpracujących ze sobą maszyn i urządzeń są różne),
     
  • inne czynniki (np. oczekiwany w typowych warunkach przeciętny, dla kilku okresów lub sezonów, popyt na produkty, występujące cykliczne czynniki o charakterze naturalnym - niskie lub wysokie temperatury itp.).

Zdolność produkcyjna - w zależności od rodzaju działalności produkcyjnej jednostki - może być ustalana dla przedsiębiorstwa jako całości lub dla mniejszych miejsc powstawania kosztów, np. wydziałów, linii produkcyjnych, poszczególnych stanowisk pracy, pojedynczych zasobów jak np. maszyn, ludzi, pomieszczeń. Poziom zdolności produkcyjnych uznany za normalny wymaga okresowo (co najmniej raz w roku) zweryfikowania. Dla celów dowodowych dokonane szacunki normalnych zdolności produkcyjnych oraz ich wykorzystanie powinny być udokumentowane.


Ustalone normy zdolności produkcyjnych służą prawidłowemu rozliczeniu księgowemu stałych pośrednich kosztów produkcji.

Rozliczenie pośrednich kosztów produkcji

Stałe koszty pośrednie produkcji przypadające na niewykorzystane normalne zdolności produkcyjne (koszty niewykorzystanych zdolności produkcyjnych) nie wchodzą w skład kosztu wytworzenia produktów. Koszt niewykorzystanych zdolności produkcyjnych w danym okresie oblicza się następująco:

1) określa się normalny poziom zdolności produkcyjnych (Nzp),

2) ustala się stawkę (stawki) stałych pośrednich kosztów produkcji dla jednostki normalnego wykorzystania zdolności produkcyjnych (Skp) - dzieląc planowane stałe pośrednie koszty utrzymania potencjału wytwórczego przez wyrażony w jednostkach miary normalny poziom zdolności produkcyjnych,

3) określa rzeczywiste wykorzystanie zdolności produkcyjnych w okresie (Rzp),

4) porównuje rzeczywiste wykorzystanie zdolności z normalnym wykorzystaniem zdolności produkcyjnych w tym okresie i wyprowadza różnice (Nzp - Rzp), 

5) mnoży liczbę jednostek niewykorzystanych zdolności produkcyjnych (Nzp - Rzp) przez stawkę stałych pośrednich kosztów produkcji przypadającą na jednostkę (Skp) i tak ustaloną kwotę przenosi na koszty sprzedanej produkcji (zmniejszając jednocześnie pośrednie koszty produkcji okresu), zapisem:

- Wn konto 70-1 "Koszt sprzedanych produktów" (lub konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne", gdy niewykorzystanie zdolności produkcyjnych było spowodowane np. nieplanowymi przestojami produkcji),

- Ma konto 51 "Koszty wydziałowe" (w analityce: Koszty stałe).

Warto zauważyć, że niewykorzystanie zdolności produkcyjnych ma miejsce, gdy normalne zdolności produkcyjne jednostki są wyższe od wykorzystanych. Natomiast w przypadku wyższego niż uznany za normalny poziomu produkcji, stałe pośrednie koszty produkcji zmniejsza się odpowiednio, aby nie wyceniać zapasów produktów powyżej ich rzeczywistego kosztu wytworzenia.

Zmienne pośrednie koszty produkcji oraz stałe pośrednie koszty produkcji przypadające na wykorzystane zdolności produkcyjne zalicza się do kosztu wytworzenia. Po zakończeniu każdego okresu koszty te przeksięgowuje się zapisem:

- Wn konto 50 "Koszty działalności podstawowej - produkcyjnej",

- Ma konto 51 "Koszty wydziałowe" (w analityce: Koszty zmienne, Koszty stałe).

Uproszczenia w ustalaniu kosztu wytworzenia

Jednostki, z wyjątkiem jednostek, o których mowa w art. 3 ust. 1e pkt 1-6 ustawy o rachunkowości, które za poprzedni rok obrotowy nie przekroczyły co najmniej dwóch z następujących trzech wielkości:

1) 25.500.000 zł - w przypadku sumy aktywów bilansu na koniec roku obrotowego,

2) 51.000.000 zł - w przypadku przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy,

3) 50 osób - w przypadku średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty

- mogą przy obliczaniu kosztu wytworzenia produktu zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy do kosztów bezpośrednich doliczyć koszty pośrednie związane z wytworzeniem tego produktu, niezależnie od poziomu wykorzystania zdolności produkcyjnych. Ustalony w ten sposób koszt wytworzenia nie może być wyższy od możliwej do uzyskania ceny sprzedaży netto (art. 28 ust. 4a ustawy).

Mimo że uproszczenie polegające na uwzględnianiu w koszcie wytworzenia produktów całości pośrednich kosztów produkcji jest szczególnie dedykowane dla podmiotów spełniających wskazane warunki, w literaturze fachowej dopuszcza się skorzystanie z takiego uproszczenia także przez pozostałe jednostki w sytuacji, gdy stopień niewykorzystania zdolności produkcyjnych jest nieistotny z punktu widzenia realizacji przez nie obowiązków rzetelnego i jasnego przedstawienia aktywów, pasywów i wyniku finansowego. Trzeba pamiętać, że jedna z nadrzędnych zasad rachunkowości - zasada istotności - mówi, że określając zasady (politykę) rachunkowości, należy zapewnić wyodrębnienie w rachunkowości wszystkich zdarzeń istotnych do oceny sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego jednostki, przy zachowaniu zasady ostrożności. Jednostka może w ramach przyjętych zasad (polityki) rachunkowości stosować uproszczenia, jeżeli nie wywiera to istotnie ujemnego wpływu na rzetelne i jasne przedstawienie jej obrazu (por. art. 4 ust. 4 ustawy o rachunkowości). Przy czym, aby ustalić, czy zasadne jest stosowanie omawianego uproszczenia, trzeba dokonać stosownych wyliczeń (przykład).

Należy wspomnieć, że art. 34 ust. 1 ustawy o rachunkowości dopuszcza pewne uproszczenia w wycenie produktów w toku produkcji. Nie dotyczą one jednak produktów gotowych.

Słowniczek pojęć dotyczących kosztu wytworzenia produktu

» Koszty bezpośrednie produkcji - koszty ponoszone w związku z wytworzeniem produktu dające się wprost przypisać do tego produktu. Zalicza się do nich w szczególności koszty zużytych do jego wyprodukowania materiałów bezpośrednich, koszty wynagrodzeń (i składek ZUS) pracowników za wykonane czynności bezpośrednio produkcyjne związane z tym produktem, koszty usług obcych dotyczące produkcji tego produktu.
» Koszty pośrednie produkcji - koszty poniesione w celu wytworzenia produktu, których nie można wprost przypisać do tego produktu. Rozliczenie tych kosztów wymaga zastosowania kluczy podziałowych.
» Koszty pośrednie zmienne - koszty produkcji nieprzypisane wprost do konkretnych produktów, które zmieniają się wraz ze zmianą rozmiarów działalności, np. rosną wraz ze wzrostem rozmiaru produkcji - tu m.in. koszty materiałów zużywanych do różnych rodzajów produkowanych przez firmę produktów, koszty wynagrodzeń pracowników zatrudnionych przy produkcji różnych rodzajów produktów, koszty zużycia energii na cele ogólnoprodukcyjne.
» Koszty pośrednie stałe - koszty produkcji nieprzypisane wprost do konkretnych produktów, które nie zmieniają się na skutek zmian rozmiarów działalności przedsiębiorstwa, niezależne od liczby wytworzonych produktów - tu m.in. koszty amortyzacji maszyn i urządzeń produkcyjnych użytkowanych w celu produkcji różnych rodzajów produktów oraz ich remontów i napraw, koszty utrzymania w czystości powierzchni hal produkcyjnych, koszty wynagrodzeń (i składek ZUS) kierownictwa wydziału produkcyjnego wytwarzającego różne rodzaje produktów, koszty podatku od nieruchomości, czynszów, ubezpieczeń majątkowych dotyczących budynków produkcyjnych.

Przykład

Zgodnie z zasadami (polityką) rachunkowości próg istotności w jednostce wynosi 1% sumy bilansowej. Ustalono (na podstawie rzeczywistych danych z lat poprzednich i planów na 2020 r.) przewidywane wielkości związane z kosztami wytworzenia produktów na 2020 r. I tak planowane w 2020 r. koszty wytworzenia produktu, obejmujące ogół stałych pośrednich kosztów produkcji, wynoszą 6.000.000 zł, a wartość stałych pośrednich kosztów produkcji 1.000.000 zł. Stopień niewykorzystanych zdolności produkcyjnych określono na 20%. Koszty niewykorzystanych zdolności produkcyjnych na 2020 r. ustalono więc na 200.000 zł (1.000.000 zł × 20%). Suma bilansowa w 2019 r. wyniosła 35.000.000 zł i planuje się, że w 2020 r. będzie na niezmniejszonym poziomie. Stąd koszty niewykorzystanych zdolności produkcyjnych mieszczą się w progu istotności wyznaczonym na 350.000 zł (35.000.000 zł × 1%).

Oznacza to, że jednostka może przyjąć w 2020 r. uproszczenie polegające na ustalaniu kosztu wytworzenia produktów niezależnie od poziomu wykorzystania zdolności produkcyjnych. Na dzień bilansowy 31 grudnia 2020 r. należy jednak zweryfikować planowane wielkości do poziomu rzeczywistych i sprawdzić zasadność stosowanego uproszczenia.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2019 r. poz. 351 ze zm.)

www.KalkulatoryPodatkowe.pl - Kalkulatory bilansowe:

 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.PoradyPodatkowe.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Terminarz

listopad 2020
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
3
4
6
7
8
11
12
13
14
15
17
18
19
21
22
23
24
26
27
28
29
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Rozliczanie podatku dochodowego, podatku VAT oraz innych podatków i opłat
Vademecum podatnika - podstawowe informacje dotyczące podatków
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc, Gemius S.A.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań w związku z odwiedzaniem niniejszego serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.